Met de toename van het aantal zzp’ers zijn er ook steeds meer samenwerkingsverbanden. Samenwerking levert vele voordelen op. Denk daarbij aan het werken aan grotere opdrachten, kostenvoordelen, kennisdeling, en nog veel meer. De samenwerking is in verschillende vormen te gieten. Een wat formelere vorm is de coöperatie, welke de laatste jaren in opkomst is. De laatste drie jaar is het aantal ingeschreven coöperaties bij de KvK met 25% toegenomen. En 2012 is door de Verenigde Naties uitgeroepen tot jaar van de coöperatie.

Wat is een coöperatie?

De coöperatie is een vorm van zelforganisatie van producenten of verbruikers, gericht op het vergroten van de economische macht en het behalen van schaalvoordeel. De coöperatie kent een rijke historie, met name rond de eeuwwisseling tussen de 19e en 20e eeuw. Producenten, met name boeren, en consumenten verenigen zich om zo gezamenlijk doelen te realiseren die voor een individu onbereikbaar zijn, zoals grote investeringen.

Voorbeelden van coöperaties in Nederland zijn o.a.: FrieslandCampina, Bloemenveiling FloraHolland, Avebe, Univé en de Rabobank. Maar ook ZP’ers kunnen een coöperatie starten.

Bij coöperatieve ondernemingen zijn de leden-eigenaren tevens voorname zakenpartners van de coöperatie en zijn zij daardoor nauw betrokken bij de strategie. Hun rol is toezicht houden en de investeringen mede bepalen.

Een coöperatie moet worden opgericht door minimaal twee personen. Hiervoor moet een akte opgemaakt worden door de notaris. De continuïteit van de coöperatie is gewaarborgd door haar rechtspersoonlijkheid. Het in- en uittreden van leden is geregeld in de statuten.

Soorten coöperaties

Het vennootschapsrecht kent verschillende varianten van de coöperatieve vereniging of de coöperatie. De coöperatie is een vereniging die opkomt voor de materiële belangen van haar leden, door overeenkomsten met hen af te sluiten. Bij de coöperatie mag winst worden uitgekeerd aan de leden. Er zijn meerdere soorten coöperaties, waarvan de vier bekendsten zijn:

  • bedrijfscoöperaties, waarbij de leden het bedrijf uitoefenen en de coöperatie de inkoop, verkoop en/of bepaalde diensten voor de leden verzorgt
  • consumentencoöperaties, waarbij de leden goederen kopen van de coöperatie, die deze voor de leden gezamenlijk heeft ingekocht
  • producten- of dienstencoöperaties, waarbij de leden tegelijkertijd werknemer zijn van de coöperatie
  • de eigenarencoöperatie, waarbij de leden primair als eigenaar van de onderneming in de coöperatie verbonden zijn met de coöperatie. Tegenwoordig staat de eigenarencoöperatie ook bekend als de MKB-Coöperatie

Rechtsvorm en aansprakelijkheid

De coöperatie is een rechtspersoon en dus zelf aansprakelijk voor haar handelingen. De leden van de coöperatie zijn bij ontbinding ervan, ieder voor een gelijk deel aansprakelijk voor de tekorten van de coöperatie. Er kan van deze wettelijke aansprakelijkheid (WA) worden afgeweken door in de statuten de aansprakelijkheid van de leden te beperken of uit te sluiten. De coöperatie met beperkte aansprakelijkheid (BA), beperkt de aansprakelijkheid tot een bepaald maximum. Bij de coöperatie met uitgesloten aansprakelijkheid (UA) is er geen verhaalsrecht op de leden. Ook kunnen de statuten de verdeling van de aansprakelijkheid over de leden anders regelen. Verder zijn op de bestuurders van coöperaties ook de regels van de anti-misbruikwetgeving van toepassing.

Voordelen

Naast de voordelen die samenwerking sowieso met zich meebrengt, biedt de coöperatie nog meer voordelen voor de leden.
Door de aanscherping van de inkoopregels is het als ZP’er bijna onmogelijk om mee te doen met aanbestedingen. Door gezamenlijk mee te doen in een coöperatie kan je wel grotere opdrachten binnenhalen.
In de coöperatie met uitgesloten aansprakelijkheid zijn de leden niet hoofdelijk aansprakelijk. In tegenstelling tot de vof, waarin iedereen wel met hun privé vermogen aansprakelijk is.
Over de winst van de coöperatie, wordt vennootschapsbelasting geheven. Leden die tegelijkertijd werknemer van de coöperatie zijn, vallen onder de loonheffing. Dividendbelasting hoeft niet afgedragen te worden. Een coöperatie kan bovendien een fiscale eenheid voor de heffing van vennootschapsbelasting vormen met dochter-BV’s en NV’s.
Omdat de coöperatie een rechtspersoon is, is haar voortbestaan niet afhankelijk van individuele leden. Dat waarborgt de continuïteit. Het in- en uittreden van leden is geregeld in de statuten. Dit zorgt voor een grote mate van flexibiliteit.

Nadelen

Zijn er ook nadelen aan deze rechtsvorm? Ja, die zijn er.
Het opzetten van een coöperatie vergt veel tijd, vertrouwen en dus geld. Er moeten statuten worden opgemaakt. De oprichtingsakte moet bij de notaris opgemaakt worden. De coöperatie moet worden ingeschreven in het handelsregister. Iedere coöperatie is verplicht jaarstukken op te stellen.

Tot slot

De coöperatie lijkt een aantrekkelijk alternatief voor de BV. Maar het is niet de bedoeling dat ondernemers daarin hun privéonderneming drijven. De coöperatie is van de leden en voor de leden, met als doel deze economisch voordeel te verschaffen.

Bronnen:
Wikipedia – http://nl.wikipedia.org/wiki/Co%C3%B6peratie
Kamer van Koophandel – http://www.kvk.nl/ondernemen/rechtsvormen/overzicht-van-alle-rechtsvormen/de-cooperatie-en-de-onderlinge-waarborgmaatschappij/