Onze samenleving verandert in een steeds rapper tempo. Momenteel bevinden we ons in een zware crisis. Goed met elkaar samen te werken levert positieve resultaten op en biedt nieuwe mogelijkheden. In dit artikel leg ik uit wat samenwerken is en wat de impact van de crisis is. Tot slot kijk ik naar de trends van de 21e eeuw om te komen tot de zeven V’s van samenwerken in de 21e eeuw.

Wat is samenwerken?

Als jij een definitie mocht geven van samenwerken, wat versta jij er dan onder? Het woord samenwerken kent iedereen wel, maar er zijn net zo veel definities als er mensen zijn. De definitie die ik zal hanteren is: “twee of meer mensen die samen werken om een bepaald doel te bereiken”.

Deze definitie kan je opdelen in drie delen: individu, team en systeem. Bij het individu gaat het om: competenties, persoonlijke kenmerken, teamrol, diversiteit, eigen belangen. Bij het team gaat het om: de ontwikkeling van het team en de teamdoelstellingen. Tenslotte gaat het bij systeem om de ondersteunende middelen en gereedschappen. Denk hierbij aan een projectmanagementsysteem, communicatiemiddelen, maar ook leiderschap, tijd en locatie.

Samenwerken is niet zo makkelijk als het lijkt. Zo zal het systeem ondersteunend moeten zijn aan de samenwerking. Verder ligt er een struikelblok tussen het individu en het team, de individuele doelen versus de groepsdoelen. Waarom zou je meewerken om de doelen van de groep te realiseren? Dat doe je alleen als jouw individuele doelen ook bevredigd worden. Je moet wel bereid zijn om eerst te investeren om pas later iets terug te krijgen. Wie geeft, krijgt dat op een later moment terug. Vaak met rente. Dit heet met een mooi woord asynchrone wederkerigheid.

De impact van de crisis

Sinds de zomer van 2007 zitten we in een financiële crisis. Momenteel dreigen er zelfs meerdere landen in Europa om te vallen. Dat klinkt misschien heftig, maar je kan het ook van de positieve kant bekijken. Een crisis is meestal een voorbode voor een periode van revolutionaire ontwikkeling en grote groei. Volgens Kondratiev duurt een cyclus ongeveer vijftig jaar. Sinds de industriële revolutie kennen we vijf van deze cycli:

  • Industriële revolutie (rond 1770)
  • Tijdperk van stoom en spoorwegen (rond 1830)
  • Tijdperk van staal en elektriciteit (rond 1875)
  • Tijdperk van olie en auto (1920)
  • Informatietijdperk (1970)
  • …. (vanaf heden?)

Tijdens een crisisperiode gaat het om het maken van een leersprong. De meeste ontwikkelingen in de natuur vinden plaats in de vorm van een S-curve. Een langzame start, een versneld leerproces en een afvlakking. Daarna ontstaat een nieuwe S-curve. Het overstappen van de ene naar de andere S-curve wordt een leersprong genoemd (Robertson, Onstnappen uit S-catraz, 2003). Een leersprong is een moment waarop extra steun en stimulans nodig is. Hoe ziet de huidige periode er uit? Welke trends zijn nu zichtbaar?

Trends in de 21e eeuw

De opkomst van internet heeft onze wereld compleet veranderd. We leven in een globale wereld. Contact met iemand uit Nieuw-Zeeland is net zo makkelijk als met de buurman. Tegelijkertijd worden we steeds individueler.

Het industriële tijdperk is verleden tijd. Werknemers waren niet meer dan een radertje in een volgordelijk proces. Efficiency stond centraal. Werknemers waren makkelijk inwisselbaar voor een ander. In de 21e eeuw verschuiven we steeds meer naar een kennis- en innovatietijdperk. Kennis staat nu centraal. Elke werknemer heeft zijn eigen kennis, ervaring en netwerk en wordt dus steeds minder inwisselbaar. Dit vraagt om een ander soort leiderschap. Passie en betrokkenheid is cruciaal en moet gestimuleerd worden.

De complexiteit vraagt om een andere vorm van samenwerken. Van hiërarchie naar eigen verantwoordelijkheid. Van autocratie naar ware democratie. We ruilen het oude angstparadigma in voor een paradigma van vertrouwen en erkenning van een maatschappelijke en spirituele evolutie.

De nieuwe manieren van samenwerken komen voort uit ontwikkelingen als het nieuwe werken, nieuw organiseren, society 3.0, enzovoort. De Trendrede 2012 riep het komende jaar uit tot jaar van de verbinding. Verbinding met flexibiliteit door kleinschaligheid als kans en zelfsturing als kernwoord.

Samenwerken in de 21e eeuw moet dus anders en kan je samenvatten met de volgende zeven kenmerken.

De zeven V’s van samenwerken in de 21e eeuw

In de 21e eeuw gaan mensen anders met elkaar om dan in de vorige eeuw. De volgende zeven kenmerken staan centraal bij samenwerken in de 21e eeuw:

  • Vrijheid
    De burger accepteert steeds minder de macht van de overheid en als medewerker heb je steeds meer moeite met leidinggevenden.
  • Verbinden
    Waar verbinding ontstaat is 0 plus 0 ineens gelijk aan 8.
  • Verantwoordelijkheid
    Met de trend van individualisering wordt het nemen van je eigen verantwoordelijkheid steeds belangrijker.
  • Vertrouwen
    Maximaal resultaat met samenwerken staat of valt met onderling vertrouwen.
  • Versterken
    Delen is vermenigvuldigen. Ga uit van de positieve kenmerken van de ander en versterk elkaar.
  • Versnellen
    Haal het beste uit jezelf en uit het team. Neem de regie over sturing en zelfsturing en versnel de resultaten van het team.
  • Vernieuwen
    Door elkaars kennis en ervaringen bij elkaar op te tellen, zijn we in staat tot prachtige innovaties.
  • In het voorjaar van 2012 zal een e-book of whitepaper verschijnen over dit onderwerp. Wat is jouw mening over samenwerken in de 21e eeuw? Laat het hieronder weten. Jouw mening zal meegenomen worden en je krijgt als allereerste het e-book.